„Pomiary robi się co pięć lat” — to zdanie pada w wielu zakładach. Dotyczy jednak instalacji elektrycznej budynku, którą obejmuje okresowa kontrola z Prawa budowlanego. Maszyny i urządzenia produkcyjne podlegają dodatkowo przepisom BHP, a te nie podają jednej sztywnej liczby lat. Jak więc ustalić, co ile lat badać maszyny?
Co mówią przepisy
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz.U. nr 191, poz. 1596) wymaga, by maszyny narażone na warunki powodujące pogorszenie ich stanu technicznego — co może prowadzić do sytuacji niebezpiecznych — były poddawane:
- okresowym kontrolom i badaniom wykonywanym przez osoby z odpowiednimi kwalifikacjami,
- kontrolom specjalnym — po wyjątkowych zdarzeniach, które mogą wpływać na bezpieczeństwo maszyny.
Przepisy nie określają jednego terminu dla wszystkich maszyn. Częstotliwość ustala pracodawca na podstawie instrukcji producenta, warunków pracy maszyny i oceny ryzyka.
Jak ustalić częstotliwość w praktyce
- Instrukcja producenta — często wskazuje zakres i częstotliwość przeglądów, także elektrycznych.
- Warunki pracy — wilgoć, pył, olej, wysoka temperatura, drgania i ruchome przewody przyspieszają degradację izolacji i połączeń. Im trudniejsze warunki, tym częściej warto badać maszynę.
- Historia awarii — zadziałania zabezpieczeń czy uszkodzenia przewodów to sygnał, że dotychczasowy termin jest za długi.
- Wymagania ubezpieczyciela i procedury zakładu — mogą narzucać własne terminy.
W wielu zakładach maszyny pracujące w trudnych warunkach bada się co rok, a pozostałe — razem z okresowymi pomiarami instalacji. Ważne, żeby przyjęty harmonogram był zapisany i uzasadniony, a nie przypadkowy. Terminy pomiarów i przeglądów łatwo rozpisać w naszym darmowym harmonogramie przeglądów maszyn — z eksportem do Excela i kalendarza.
Kiedy zbadać maszynę poza terminem
- po podłączeniu nowej maszyny — przed dopuszczeniem jej do pracy,
- po modernizacji sterowania lub przebudowie instalacji maszyny,
- po naprawie z wymianą okablowania, silnika czy aparatury w szafie,
- po relokacji maszyny,
- po zalaniu, zwarciu, pożarze lub dłuższym okresie nieużywania.
Co obejmują pomiary elektryczne maszyn
Zakres sprawdzeń wyposażenia elektrycznego maszyn opisuje norma PN-EN 60204-1. Najczęściej wykonuje się:
- ciągłość obwodu przewodu ochronnego — czy wszystkie dostępne części metalowe maszyny są rzeczywiście połączone z przewodem ochronnym,
- rezystancję izolacji obwodów zasilających,
- skuteczność ochrony przeciwporażeniowej — czy w razie zwarcia zabezpieczenie wyłączy zasilanie wystarczająco szybko,
- działanie wyłączników różnicowoprądowych, jeśli chronią obwody maszyny,
- sprawdzenie funkcji, w tym obwodów zatrzymania awaryjnego i zabezpieczeń.
Wyniki trafiają do protokołu razem z oceną i zaleceniami. O tym, co powinien zawierać dobry protokół, piszemy w artykule o pomiarach elektrycznych w zakładzie produkcyjnym.
Jak połączyć pomiary z produkcją
Pomiary maszyn najłatwiej zaplanować razem z przeglądem okresowym — maszyna i tak jest wtedy wyłączona, a zakład unika dodatkowego postoju. Przy większej liczbie maszyn dzielimy prace na etapy i wykonujemy je w uzgodnionych oknach serwisowych.
Pomiary elektryczne maszyn w Łodzi i okolicach
Wykonujemy pomiary elektryczne maszyn, instalacji i rozdzielnic w zakładach w Łodzi, województwie łódzkim i w promieniu ok. 100 km — z protokołem i listą zaleceń. Nasi elektrycy mają uprawnienia SEP E+D.